Gruntowa pompa ciepła bierze ciepło z gruntu, który zimą ma wyższą i stabilniejszą temperaturę niż powietrze, więc z 1 kWh prądu daje więcej ciepła niż pompa powietrzna. Płacisz za to z góry: odwierty albo kolektor poziomy kosztują od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Bez dotacji ta dopłata zwraca się zwykle po kilkunastu-kilkudziesięciu latach, z dotacją wyraźnie szybciej, a najszybciej w dużym, słabiej ocieplonym domu.
Jak duża jest różnica w sprawności
Kalkulator kosztu ogrzewania liczy pompę powietrze-woda z SCOP 3,5. Dla pompy gruntowej przyjmujemy np. SCOP 4,5. Obie wartości mieszczą się w wynikach pomiarów Fraunhofer ISE z domów jednorodzinnych w Niemczech (wrzesień 2022 - sierpień 2023, ogrzewanie i ciepła woda): 22 pompy powietrzne miały średni roczny współczynnik 3,3, w zakresie 2,4-4,0, a 10 pomp gruntowych 3,6-5,2.
Przy SCOP 4,5 zamiast 3,5 pompa zużywa o ok. 22% mniej prądu na to samo ciepło.
Wyliczenie dla domu 150 m²
Założenia: dom 150 m² ocieplony po 2000 r. (100 kWh/m² rocznie), cztery osoby, pompa grzeje dom i wodę, prąd 1,04 zł/kWh.
- Ciepło: 150 × 100 + 4 × 900 = 18 600 kWh rocznie.
- Pompa powietrzna: 18 600 ÷ 3,5 = ok. 5314 kWh prądu, × 1,04 zł = ok. 5527 zł.
- Pompa gruntowa: 18 600 ÷ 4,5 = ok. 4133 kWh prądu, × 1,04 zł = ok. 4299 zł.
- Różnica: ok. 1181 kWh i ok. 1228 zł rocznie, ok. 102 zł miesięcznie.
Ten sam rachunek dla dwóch metraży i trzech standardów ocieplenia, cztery osoby:
| Dom | Ciepło rocznie | Powietrzna, SCOP 3,5 | Gruntowa, SCOP 4,5 | Różnica rocznie |
|---|---|---|---|---|
| 150 m², nowy wg WT 2021 | 12 600 kWh | 3744 zł | 2912 zł | 832 zł |
| 150 m², ocieplony po 2000 r. | 18 600 kWh | 5527 zł | 4299 zł | 1228 zł |
| 150 m², nieocieplony | 33 600 kWh | 9984 zł | 7765 zł | 2219 zł |
| 200 m², nowy wg WT 2021 | 15 600 kWh | 4635 zł | 3605 zł | 1030 zł |
| 200 m², ocieplony po 2000 r. | 23 600 kWh | 7013 zł | 5454 zł | 1559 zł |
| 200 m², nieocieplony | 43 600 kWh | 12 955 zł | 10 076 zł | 2879 zł |
Im większe zapotrzebowanie na ciepło, tym więcej złotych daje wyższy SCOP. Wyniki dla domu 200 m² sprawdzisz w kalkulatorze z ustawieniami dla 200 m², a pompę gruntową przeliczysz ręcznie: koszt pompy z kalkulatora × 3,5 ÷ 4,5.
Ile kosztuje dopłata do pompy gruntowej
Cena zależy od gruntu, mocy pompy i długości dolnego źródła, więc poniższe kwoty traktuj jako orientacyjne:
- Bosch podaje dla 2026 r. łączny koszt z montażem: pompa powietrze-woda ok. 60-92 tys. zł, gruntowa z kolektorem poziomym ok. 76-96 tys. zł, gruntowa z kolektorem pionowym (odwiertami) ok. 100-120 tys. zł. Środki tych przedziałów różnią się o ok. 10 tys. zł przy kolektorze poziomym i o ok. 34 tys. zł przy odwiertach. Kwoty Boscha są wyższe niż ceny samej pompy powietrze-woda z montażem w innych zestawieniach (np. ok. 25-40 tys. zł dla domu ok. 100 m² według Oferteo), ale do rachunku zwrotu liczy się różnica między typami pomp.
- Murator podaje ceny odwiertów ze stycznia 2026 r.: średnio ok. 134 zł za metr bez sondy, a z sondą ok. 165-274 zł/mb brutto, zależnie od województwa. Przy np. 160 m odwiertów po 220 zł/mb same odwierty kosztują 35 200 zł.
Kolektor poziomy jest tańszy od odwiertów, ale potrzebuje dużej, wolnej od zabudowy części działki. Do rachunku zwrotu przyjmujemy dopłatę np. 20, 30 albo 40 tys. zł.
Dotacje: Moje Ciepło i Czyste Powietrze
Oba programy dają na pompę gruntową więcej niż na powietrzną, co zmniejsza dopłatę.
Moje Ciepło dotyczy nowych domów jednorodzinnych, w których nie ma źródła ciepła na paliwo stałe. Pokrywa do 30% kosztów kwalifikowanych albo do 45% z Kartą Dużej Rodziny, maksymalnie 21 000 zł na pompę gruntową i 7000 zł na powietrze-woda. Różnica to do 14 000 zł. Nabór trwa do 26 lutego 2027 r. albo do wyczerpania środków.
Czyste Powietrze w wersji od 20 lipca 2026 r. dotyczy istniejących domów i liczy dotację od kosztów netto, bez VAT. Maksymalne kwoty:
| Poziom dofinansowania | Pompa gruntowa | Dolne źródło | Razem gruntowa | Powietrze-woda | Różnica |
|---|---|---|---|---|---|
| Podstawowy, do 40% | 18 000 zł | 8000 zł | 26 000 zł | 14 080 zł | 11 920 zł |
| Podwyższony, do 70% | 31 500 zł | 14 000 zł | 45 500 zł | 24 640 zł | 20 860 zł |
| Najwyższy, do 100% | 45 000 zł | 20 000 zł | 65 000 zł | 35 200 zł | 29 800 zł |
Pompa musi być na liście ZUM, a dolne źródło obejmuje też prace ziemne. Program uznaje za koszt kwalifikowany również dokumentację wymaganą przepisami, np. ekspertyzę geologiczną. Kto i na jakich warunkach dostanie dotację, opisujemy w poradniku Dotacje do pompy ciepła.
Po ilu latach dopłata się zwraca
Prosty zwrot to dopłata po dotacji podzielona przez roczną różnicę w rachunku. Przykład z dopłatą 30 000 zł i maksymalnymi kwotami dotacji:
| Dom | Różnica rocznie | Bez dotacji | Z dotacją | Zwrot z dotacją |
|---|---|---|---|---|
| Nowy 150 m², WT 2021 | 832 zł | ok. 36,1 roku | Moje Ciepło, 16 000 zł | ok. 19,2 roku |
| Nowy 200 m², WT 2021 | 1030 zł | ok. 29,1 roku | Moje Ciepło, 16 000 zł | ok. 15,5 roku |
| Istniejący 150 m², ocieplony | 1228 zł | ok. 24,4 roku | Czyste Powietrze, 18 080 zł | ok. 14,7 roku |
| Istniejący 200 m², ocieplony | 1559 zł | ok. 19,2 roku | Czyste Powietrze, 18 080 zł | ok. 11,6 roku |
Kwota w kolumnie “Z dotacją” to dopłata po odjęciu różnicy w dotacjach: 30 000 - 14 000 zł w Moim Cieple i 30 000 - 11 920 zł w Czystym Powietrzu na poziomie podstawowym. Na poziomie podwyższonym Czystego Powietrza dopłata spada do 9140 zł i w domu 150 m² ocieplonym zwraca się po ok. 7,4 roku.
Przy dopłacie 20 000 zł bez dotacji dom 150 m² ocieplony po 2000 r. odzyska ją po ok. 16,3 roku, przy 40 000 zł po ok. 32,6 roku.
Co przesuwa rachunek na korzyść jednej z pomp
- Cena prądu. Każde 10 gr różnicy w cenie 1 kWh zmienia roczną oszczędność gruntowej pompy w domu 150 m² ocieplonym o ok. 118 zł.
- Rzeczywisty SCOP. W badaniu Fraunhofer ISE pompy powietrzne osiągały do 4,0, a gruntowe od 3,6. Źle zaprojektowana instalacja gruntowa może więc dać mniej niż dobrze dobrana powietrzna. O wyniku decydują też temperatura zasilania instalacji grzewczej i dobór mocy, który opisujemy w poradniku Jaka moc pompy ciepła.
- Zapotrzebowanie na ciepło. W dobrze ocieplonym nowym domu różnica w rachunkach jest mała, więc dopłata zwraca się najdłużej. W dużym, słabiej ocieplonym domu, np. 200 m² bez izolacji, różnica wynosi ok. 2879 zł rocznie i dopłata 30 000 zł zwraca się bez dotacji po ok. 10,4 roku.
- Działka i hałas. Pompa gruntowa nie ma jednostki zewnętrznej z wentylatorem. Jeśli dom stoi blisko sąsiadów, a działka pozwala na odwierty, to argument poza rachunkiem.
- Serwis. Przegląd pompy gruntowej obejmuje też dolne źródło. Ceny przeglądów i to, kiedy obowiązuje kontrola szczelności, opisujemy w tekście Ile kosztuje utrzymanie pompy ciepła.
Ile prądu zużywa pompa w domach o różnym metrażu, pokazujemy w poradniku Ile prądu zużywa pompa ciepła, a porównanie pompy z kotłem na pellet w tekście Pompa ciepła czy pellet.